LRT Kelana Jaya kerap lewat akibat fasa penuaan aset, 26 tren baru sedang menanti

Gambar hiasan: LRT Kelana Jaya dengan tren lama yang memerlukan penyelenggaraan dan penggantian aset

KUALA LUMPUR

1. Penuaan aset menjadi faktor utama gangguan LRT

   • Pakar UTHM Prof Dr Nor Aziati Abdul Hamid mengaitkan kelewatan berulang dengan gabungan usia tren dan cabaran penyelenggaraan berasaskan keadaan aset.

   • Laluan Kelana Jaya mula beroperasi pada 1998, menjadikannya antara sistem rel bandar yang telah lama beroperasi di Malaysia. Rekod Kementerian Pengangkutan mengesahkan operasi seksyen pertama laluan ini bermula pada 1 September 1998.

   • Bagi aset rel yang semakin berusia, risiko kegagalan tidak semestinya dapat diramal hanya berdasarkan tempoh penggunaan atau jadual penyelenggaraan standard.

   
   

   

   
   

2. Komponen kritikal tren lama memerlukan pemantauan lebih agresif

   • Antara komponen yang menjadi perhatian ialah:

     • sistem kawalan elektronik;

     • pendawaian;

     • pengawal brek;

     • komponen berkaitan komunikasi dan kawalan tren.

   • Rapid Rail sendiri telah menggunakan pendekatan condition-based maintenance (CBM), iaitu komponen boleh diganti lebih awal apabila pemeriksaan menunjukkan tanda haus walaupun belum mencapai tempoh penggantian dalam manual.

   • Ini menunjukkan peralihan daripada penyelenggaraan semata-mata berasaskan masa kepada penyelenggaraan berasaskan keadaan sebenar komponen.

     
     

3. Penggantian 26 tren baru ialah penyelesaian jangka panjang

   • Kerajaan menyediakan RM1 bilion untuk 26 tren baru bagi Laluan Kelana Jaya di bawah Belanjawan 2026.

   • Perkembangan terkini menunjukkan set pertama dijangka tiba pada 2029, penggantian keseluruhan disasarkan selesai pada akhir 2030, dan operasi penuh tren baru dijangka pada 2031.

   • Ini bermaksud strategi penyelenggaraan aset sedia ada masih amat penting untuk tempoh beberapa tahun sebelum keseluruhan fleet baharu beroperasi.

     
     

4. Isu alat ganti menjadi risiko kepada asset availability

   • Bagi tren lama, sesetengah komponen mungkin semakin sukar diperoleh apabila pengeluar menghentikan pengeluaran model atau komponen tertentu.

   • Keadaan ini boleh memanjangkan tempoh tren berada di depoh untuk pembaikan.

   • Isu ini menunjukkan kepentingan:

     • strategic spare parts inventory;

     • pengurusan asset obsolescence;

     • perancangan life-cycle maintenance;

     • vendor tempatan yang mempunyai keupayaan teknikal dan pematuhan keselamatan.

       
       

5. Gangguan sistem tidak semestinya bermaksud sistem keselamatan gagal

   • Peralihan kepada mod pemanduan manual boleh menjadi sebahagian daripada degraded mode operation yang direka berdasarkan prinsip fail-safe.

   • Sistem CBTC boleh menghentikan tren secara automatik apabila berlaku gangguan komunikasi tertentu.

   • Kakitangan kemudiannya boleh mengambil alih operasi secara manual pada kelajuan terhad.

   • Analisis teknikal perlu membezakan antara kegagalan sistem, tindakan perlindungan sistem dan prosedur operasi kecemasan.

     
     

6. Integrasi aset lama dengan sistem baru perlu diberi perhatian

   • Salah satu persoalan teknikal penting ialah kebolehpercayaan tren lama apabila beroperasi bersama sistem isyarat dan komunikasi yang telah dinaik taraf.

   • Ini menjadikan systems integration penting, khususnya melibatkan:

     • CBTC;

     • radio komunikasi;

     • kawalan tren;

     • sistem brek;

     • sistem elektronik;

     • peralatan di sepanjang laluan.

   • Gangguan semasa tempoh naik taraf juga tidak semestinya berpunca daripada usia tren semata-mata. Rapid Rail sebelum ini menyatakan sebahagian gangguan turut berkaitan ketidakstabilan sementara ketika sistem sedang dinaik taraf.

     
     

7. Industri memerlukan indikator kebolehpercayaan yang lebih mudah difahami

   • Cadangan menerbitkan Mean Distance Between Failures (MDBF) amat relevan kepada pengurusan aset rel.

   • MDBF membolehkan prestasi kebolehpercayaan dinilai berdasarkan jarak operasi antara kegagalan.

   • Menariknya, Prasarana telah menggunakan MKBF sebagai salah satu ukuran prestasi kebolehpercayaan sistem rel sejak 2023, menurut laporan Straits Times.

   • Penerbitan data secara lebih konsisten boleh membantu pengguna, operator, kontraktor penyelenggaraan dan pembuat dasar memahami trend prestasi sebenar.

     
     

8. Cadangan badan siasatan rel bebas mempunyai implikasi tadbir urus

   • Terdapat cadangan model seperti Rail Accident Investigation Branch (RAIB) di United Kingdom.

   • RAIB merupakan badan penyiasatan bebas yang menyiasat kemalangan dan insiden rel untuk meningkatkan keselamatan tanpa menentukan salah atau liabiliti.

   • RAIB merangkumi sistem kereta api utama, metro, trem dan beberapa sistem rel lain di UK.

   • Pendekatan sebegini memberi tumpuan kepada root cause, systemic factors dan safety recommendations, bukannya sekadar mencari pihak yang dipersalahkan.

Berita Harian | Essa Abu Yamin